पछिल्लो अपडेट
Showing posts with label सूचना प्रविधि. Show all posts
Showing posts with label सूचना प्रविधि. Show all posts

Tuesday, September 2, 2014

What is .com.np Domain?


  It is available free of cost because Mercantile, which is maintaining primary name service for NP is providing this service free of cost and will remain so as long as Mercantile continues providing it free. MOS-NP doesn't add any cost for the services it provides regarding the domain registrations.




  • Domain registrations under .NP ccTLD is free of cost.
  • Domains are registered on a first-come-first-serve basis but terms and conditions apply.
  • Domains can be registered only under the following secondary NP domains: COM.NP, ORG.NP, EDU.NP NET.NP, GOV.NP and MIL.NP
  • Foreign companies are required to have an official presence in Nepal as a joint venture, partnership, agent, or a licensee in order to qualify to register a domain. Official documents to prove the presence will have to be submitted with the application.
  • It may take at least 2 working day to get your domain/s registered or modified. Though it may take longer sometimes depending on the number of pending requests.
  • Check the availability of the domain/s
  • Submit the registration template from the site www.mos.com.np with all the required information.Your service provider company can be consulted for technical information in the template.
  • Review the information for accuracy before submitting.
Information for .np Domain Registration

For Official Request
  1. A application letter written in the company/organization's letter-head pad signed by authorized officer.
  2. A copy of company/organization registration certificate issued by the respective government bodies must be dropped to the Hostmaster at Mercantile communications, Durbar Marg. Kathmandu.
  3. Online form (admin/ technical contacts and valid name servers). (Administrator's contract adress in the online form should be from the company owner)
NOTE:- A company/organisation only can select domain names based on its company/organization's name, product's name, service's name and brand name.

For Personal Request
  1. A application request letter.
  2. A copy of the applicant's citizenship certificate must be dropped to the Hostmaster at Mercantile communications, Durbar Marg. Kathmandu in order to verify the authenticity of the applicant as only Nepalese citizens are entitled to register personal domains.
  3. Online form (Administrator's contract adress in the online form should be from the domain owner)
NOTE:- Personal Domain name should be selected based only on his/her name as mentioned in citizenship certificate.

Terms and Conditions
(Policy For Domain Name Registration Under NP CCTLD) The applicant who wants to register a domain name under NP CCTLD must read and agree to the policy, stated below:
  1. The registration of a domain name is a listing service. The listing service of names within the .NP delegated name space is undertaken on a First Come - First Served basis (except in cases where it infringes upon a registered tradenames and the conditions listed below), moderated by the .NP domain's administration policies as determined by the delegated authority (MOS-NP). The registration function does not trade in, or license in any way any entity (including the listing requesting entity) to trade in the requested name.
  2. If a party claims that a domain name already registered violates their registered tradename, or an obvious derivation of their registered company name, MOS-NP reserves the right to transfer the domain to the claiming party provided that they had registered tradename, trademarks or registered company name at least one year before the registration date of the domain name in question registered with MOS-NP. In this, and all other matters, decision of a court of law with proper jurisdiction in Nepal, if so sought, will be final.
  3. Any claim to trade name or copyright under .NP domain name is considered valid ONLY if it is registered with an official trade-name/copyright/patent office in Nepal. Acceptance of the listing entry by the delegated authority confers no rights to the applicant regarding the llegitimacy or otherwise of the association of the name with the applicant, nor does it confer to the applicant any other
    rights associated with ownership of the name, or any rights to its use.
  4. No adjudication is made within the registration function as to whether the applicant has a legitimate right to a name. The applicant in lodging the request for a name informs the delegated authority that they are asserting a claimed right to a name. In the case of conflicting name requests between an applicant and an existing listing held by the delegated authority, the matter will be referred to clause number (2) & (4). If they do not apply, it is left to the parties concerned (applicant and listed entity) to resolve such matters, and report to the delegated authority if the resolution includes a change of registration details.
  5. Domain names may be removed from the registration function's records upon receipt of written advice indicating that the list entry should be removed from the registry, on condition that the original applicant (or corporate entity) submits the advice to the delegated authority.
  6. All registration information will be considered as information within the public domain, and will be accessible using the Internet as the publication vehicle. No provision is made concerning acceptance of information under any imposed condition of confidentiality or non-disclosure. Domain registration is available only in the standard structure i.e. com.np, org.np, edu.np, net.np, gov.np and the domain name must be an obvious derivation of the official name of the applicant body, OR one of its registered trademarks. (e.g., starTrek.com.np will not be registered for an applicant with title "StarOffice Limited".)
  7. The party requesting registration of this name certifies that, to her/his knowledge, the use of this name does not violate trademark or other statues.
  8. Registering a domain name does not confer any legal rights to that name and any disputes between parties over the rights to use a particular name are to be settled between the contending parties using normal legal methods. Domain registration/modification under .NP is done free** of cost.
  9. Foreign corporations/Multi-national companies can only register domains that suggest their company/trade names and cannot register other generic domains.
  10. MOS-NP has neither the resources nor the legal obligation to screen requested Domain Names to determine if the use of a Domain Name by an Applicant may infringe upon the right(s) of a third party.


Consequently, as an express condition and material inducement of the grant of an applicant's ("Applicant") request to register a Domain Name, Applicant represents, agrees and warrants as follows:
Applicant's statements in the application are true and Applicant has the right to use the Domain Name as requested in the Application; Applicant has a bona fide intention to use the Domain Name on a regular basis on the Internet; The use or registration of the Domain Name by Applicant does not interfere with or infringe the right of any third party in any jurisdiction with respect to trademark, service mark, trade name, company name or any other intellectual property right; Applicant is not seeking to use the Domain Name for any unlawful purpose, including, without limitation, tortuous interference with contract or prospective business advantage, unfair competition, injuring the reputation of another, or for the purpose of confusing or misleading a person, whether natural or incorporated. Applicant's statements in the application are true and Applicant has the right to use the Domain Name as requested in the Application.
MOS-NP WILL NOT BE LIABLE FOR ANY LOSS OF USE, INTERRUPTION OF BUSINESS, OR ANY INDIRECT, SPECIAL, INCIDENTAL, OR CONSEQUENTIAL DAMAGES OF ANY KIND (INCLUDING LOST PROFITS). REGARDLESS OF THE FORM OF ACTION, WHETHER IN CONTRACT, TORT (INCLUDING NEGLIGENCE), OR OTHERWISE, EVEN IF MOS-NP HAS BEEN ADVISED OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGES.
** It is available free of cost because Mercantile, which is maintaining primary name service for NP is providing this service free of cost and will remain so as long as Mercantile continues providing it free. MOS-NP doesn't add any cost for the services it provides regarding the domain registrations. Please direct any correspondence regarding domain names to hostmaster@mos.com.np

Mailing address:
The Hostmaster
NP ccTLD Registration Services
MERCANTILE COMMUNICATIONS PVT. LTD.
P. O. Box 876
Durbarmarg, Kathmandu, NEPAL
Tel: +977-1-4240920, +977-1-4220773
Fax: +977-1-4221493

वेबसाइट बनाउने सजिलो उपाय – वर्डप्रेस


© निर्मल ज्ञवाली

के तपाइँ आफ्नो व्यक्तिगत वा कम्पनीको साइट बनाउने सोंच बनाउनु भएको छ?
यदि चाहना हुँदा-हुदै पनि कँहा गएर बनाउने ? कसरि बनाउने? धेरै पैसा खर्चिनु पो पर्ने हो की? भन्ने आदि-इत्यादि दुविधाहरुमा पर्नु भएको छ भने, “वर्डप्रेस – नि:शुल्क वेब सफ्टवेयर” तपाइकोलागि सबै भन्दा उपयुक्त माध्यम बन्न सक्छ । यो एउटा बहुचर्चित ओपन सोर्स र फ्री ब्लगिंग सफ्टवयेर हो,  जसबाट तपाइँले सजिलै, छिटो र आफ्नो आवश्यकता अनुसारको वेबसाइट बनाउन सक्नुहुन्छ ।
पर्सनल ब्लग, व्यक्तिगत वेबसाइट देखि लिएर कम्पनीका ठुला-ठुला वेबसाइटहरु बनाउनको लागि अत्याधिक प्रचलनमा आएको नाम हो, वर्डप्रेस ।  विकिपेडियाका अनुसार इन्टरनेटको दुनियामा हाल बनिरहेका २२% भन्दा बढी वेबसाइट यसमै आधारित छन् र हालसम्म ६ करोड भन्दा बढी प्रयोगकर्ताहरुले यसको माध्यमबाट आफ्नो साइट बनाइसकेका छन् । यो इन्टरनेटमा उपलब्ध कन्टेन्ट म्यानेजमेन्ट सिस्टमहरुमा सबै भन्दा चर्चित नाम हो र अन्य वेब सफ्टवेयरहरु भन्दा छोटो समयमा सिक्न र आफ्नो वेबसाइट तयार पार्नको लागि प्रख्यात छ  ।
यदि तपाइँले व्यवसायिक रुपमा नै वेब डिजाइन गरेर आफ्नो करिअर बनाउने सोंच बनाउनु भएको छ भने थप जानकारीका लागि मेरो पहिलेको पोस्टमा क्लिक गर्नुहोस्: के हो वेब फ्रील्यान्सिंग?घरमै फल्छ डलर, कसरी फल्छ डलर?
सामान्यतया, यो धेरै मानिसहरुले आफ्ना लेखहरु र फोटो अपडेट गर्नको लागि मात्र प्रयोग गरेको पाइन्छ, तर यसको क्षमता त्यति मात्र सिमित नभएर ठुला-ठुला फोटो ग्यालरी, सपिंग, पत्र-पत्रिका, स्कुल-कलेज, सरकारी तथा गैरसरकारी सस्थाहरुको साइट बनाउनको लागि पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ । अझ भन्नु पर्दा तपाइँको आवश्यकता अनुसार जस्तो सुकै वेबसाइट पनि तयार पार्न सक्नु हुन्छ । र यदि तपाइको आवश्यकता साधारण छ भने यसको लागि तपाइले कुनै वेब कम्पनि वा वेब डेभलपरलाई पैसा तिरिरहनु पर्दैन । केहि साधारण स्टेपहरु बाटै तपाइँ एक घण्टा भन्दा कम समयमै आफ्नो साइट तयार पार्न सक्नुहुन्छ र एक पटक बनाइ सकेपछि पनि तपाइँले आफुले चाहेको बेलामा आफ्नो सुचना, तस्विरहरु थपघट गर्न सक्नुहुन्छ । मानौ तपाइँ एउटा गैर-सरकारी सस्था संचालन गरिरहनु भएको छ भने, समय-समयमा भइरहने संस्थाका कार्यक्रमहरुको जानकारी, आफ्ना सदस्यहरुलाई निमन्त्रणा, कार्यक्रमका तस्विर, भिडियो, अडियो आदि सम्पूर्ण जानकारीहरु चाहेको बेलामा थप्ने, परिवर्तन गर्ने र हटाउने गर्न सक्नुहुन्छ । र अर्को एउटा खुशीको कुरा के छ भने यदि तपाइँ आफ्नो सस्था वा कम्पनिको जानकारी कसैले गुगल वा अन्य सर्च इन्जिनमा खोज्दा सजिलै फेला परोस भन्ने चाहानुहुन्छ भने पनि यो एउटा राम्रो माध्यम बन्न सक्छ । किनभने यसको सरचना बनाउदा नै सर्च इन्जिनहरुलाई एकदमै ध्यान दिएर बनाइएको छ, तपाइँले थप मेहनत गरिरहनु पर्दैन । सर्च इन्जिन भनेको के हो र यस्ले कसरि काम गर्छ जान्न चाहानुहुन्छ भने यो लिंकमा क्लिक गर्नुहोस् : के हो सर्च इन्जिन अप्टिमाइजेसन?
वर्डप्रेसको प्रमुख बिशेषता भनेको यो थिम र प्लगिनमा आधारित सिस्टम हो । यदि तपाइँ यसमा नयाँ हुनुहुन्छ भने यी शब्दहरु सुन्दा अचम्म लाग्न सक्छ । के हुन् यी थिम र प्लगिन? यसलाई साधारण रुपमा भन्नुपर्दा थिम भन्नाले जुन एउटा साइट हेर्दा तपाइँले आकर्षक रंग,  डिजाइन र अक्षरहरुको संयोजन देख्नु हुन्छ, त्यसलाई नै थिम भानिन्छ । तपाइँले आफ्नो कन्टेन्टहरुलाई केहि बिगार नगरी एक क्लिकको भरमा सजिलै आफ्नो डिजाइन परिवर्तन गर्न सक्नुहुन्छ । जसको लागि तपाईले आफ्नै थिमहरु बनाएर राख्न सक्नुहुन्छ या अनलाइनबाट आवश्यक नि:शुल्क थिमहरु डाउनलोड पनि गर्न सक्नुहुन्छ । मानौ, तपाईलाई नयाँ वर्षको उपलक्ष्यमा आफ्नो साइटलाई रंगी-चंगी बनाउनु मन लाग्यो भने एक क्लिकमै साइटको सम्पूर्ण रुप-रेखा नै परिवर्तन गर्न सक्नुहुन्छ । र अब आयो प्लगिनको कुरा, प्लगिन वर्डप्रेसको एउटा यस्तो प्रख्यात र महत्वपुर्ण फिचर हो, जस्ले तपाइँका अतिरिक्त आवश्यकताहरु पूरा गर्न सहयोग गर्छ । यदि तपाइँलाई वर्डप्रेसले दिएका सुबिधाहरु भन्दा थप केहि क्रियाकलापको आवश्यकता भयो भने तपाइले प्लगिन बनाएर प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ । उदाहरणको लागि तपाईलाई आफ्नो फेसबुकको लाइक बटनलाई हरेक लेखको अन्त्यमा राख्नु पर्यो भने तपाइँले प्लगिनको सहयोग लिन सक्नुहुन्छ । तपाइँ अलिकति अलमलमा पर्नु भयो होला, अब त्यो प्लगिन कहाँ बाट बनाउनु? धेरै जसो तपाइँले सोच्नु भएका कुराहरु बनाइरहनु नै पर्दैन, वर्डप्रेसकै आधिकारिक वेबसाइटमा नै हजारौ यस्ता प्लगिनहरु उपलब्ध छन् । जुन तपाइँ नि:शुल्क प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ  ।
वर्डप्रेस बाहेक पनि वेबसाइट बनाउन मिल्ने धेरै तरिकाहरु छन्, यदि तपाइँ अन्य तरिकाहरु पनि सिक्न चाहानुहुन्छ भने मेरो यो पहिलेको पोस्टमा क्लिक गर्नुहोस्: कसरी सिक्ने वेब डिजाइनिंग?
वर्डप्रेसको प्रयोग बाट तपाइँले के-के गर्न सक्नुहुन्छ भन्ने कुरा त थाहा पाउनु भयो होला, अब कुरा गरौ यसबाट एउटा साइट बनाउन के-के कुराहरुको आवश्यकता पर्छ त?
- वेब होस्टिंग (PHP & MYSQL)
- टेक्स्ट एडिटर (eg. Notepad)
- एफटिपी सफ्टवेयर(eg. Filezilla)
- इमेज एडिटर (eg. photoshop)
यति कुराहरु तपाइँसँग उपलब्ध छ भने तपाइँ आफ्नो कम्पनीको साइटलाई अनलाइन राख्न सक्नुहुन्छ ।
अब कुरा गरौ आफुले चाहेको जस्तो साइट कसरि बनाउने र त्यसलाई आफ्नो कम्पनिको नामबाट अनलाइनमा उपलब्ध कसरि बनाउने? यी तलका साधारण ५ स्टेपहरुबाट तपाइले आफ्नो कम्पनिको साइट बनाउन सक्नुहुने छ :
१ – डोमेन नेम र होस्टिंगको दर्ता
वर्डप्रेस वेब सफ्टवेयरको प्रयोग गरेर तपाइँको कम्पनीको साइट अनलाइनमा राख्नका लागि तपाइसँग दुइ ओटा बाटाहरु छन्: एउटा अलिकति पैसा खर्च गरेर आफ्नै डोमेन नेम र होस्टिंग दर्ता गर्ने र अर्को वर्डप्रेसमै फ्रीमा उपलब्ध नाम र होस्टिंगको प्रयोग गर्ने । यदि तपाइँले आफ्नै डोमेन नेम दर्ता गर्नु भयो भने अली व्यवसायिक, भरपर्दो र सम्झन पनि सजिलो हुन्छ । जस्तै  – www.google.com, www.facebook.com । यो सेवा तपाइले वर्डप्रेसको आधिकारिक वेबसाइट  www.wordpress.com बाट पनि किन्न सक्नुहुन्छ । तर यदि तपाइँले नि:शुल्क दर्ता गर्न चाहनु भयो भनेपनि त्यहाँ आफ्नो सुहाउदो नाम छानेर दर्ता सक्नुहुन्छ, तर तपाइँको साइटको नाम यस्तो हुन आउँछ – yourcompany.wordpress.com । यसमा तपाइले थप फिचरहरु प्रयोग गर्नका लागि भने पैसा तिर्नु पर्ने हुन्छ ।
यदि तपाइँ अहिले सम्म नि:शुल्क उपलब्ध भएको नेपाली डोमेन डट एनपि रजिस्टर गर्ने सोंचमा हुनुहुन्छ भने मेरो पहिलेको यो पोस्ट पढ्नुहोस: पर्सनल साइट कसरी बनाउने?
२. वर्डप्रेस सफ्टवेयर डाउनलोड
तपाइँले वर्डप्रेसमा साइट बनाउनका लागि पहिले वर्डप्रेसको आधिकारिक वेबसाइट वर्डप्रेस डट अर्ग (www.wordpress.org/download) बाट यसको वेब सफ्टवेयर आफ्नो पेर्सनल कम्प्युटरमा डाउनलोड गर्नू पर्ने हुन्छ । डाउनलोड गरिसकेपछि फाइललाई अनजिप गर्नु पर्छ ।
३. डाटावेस बनाउने
तपाइँको वेब होस्टिंगको साइटमा गएर कम्पनिको नाममा एउटा डाटावेस बनाउनुहोस् र त्यसको नाम र पासवर्ड लाई कपि गर्नुहोस् । र अघि तपाइँले डाउनलोड गर्नुभएको फाइलमा wp-config-sample.php नाम गरेको फाइल खोज्नुहोस् र त्यसको नाम परिवर्तन गरेर wp-config.php बनाउनुहोस् । यसलाई कुनै एउटा टेक्स्ट-एडिटर सफ्टवेयरले खोल्नुहोस र त्यस भित्र भएको डाटाबेसको नाम र पासवर्डको ठाउमा अघि तपाइले बनाएको डाटावेसको नाम र पासवर्ड पेस्ट गर्नुहोस् ।
४. अनलाइनमा राख्ने
कुनै एउटा एफटिपी सफ्टवेयरको सहयोगमा तपाइँको होस्टिंग सर्भरसँग कनेक्ट गर्नुहोस । त्यसको लागि तपाईलाई होस्टिंग कम्पनिले एफटिपीको प्रयोगकर्ता नाम र पासवर्ड उपलब्ध गराएको हुन्छ । त्यसपछी तपाइँले आफ्नो लोकल कम्प्युटरमा भएको  वर्डप्रेस फोल्डर भित्रको सम्पूर्ण फाइलहरु अनलाइन सर्भर को www वा public_html मा चढाउनुहोस । यदि तपाइँलाई यो प्रोसेसमा समस्या भए होस्टिंग कम्पनीको पनि मद्दत लिन सक्नुहुन्छ ।
५. वर्डप्रेस इन्स्टलेसन
तपाइले सम्पूर्ण फाइलहरु अनलाइनमा राखिसकेपछि वर्डप्रेसलाई इन्स्टल गर्नुपर्ने हुन्छ, जस्ले तपाइको साइट र फाइललाई डाटावेससँग कनेक्ट गर्दछ र एउटा साइट तयार हुन्छ । त्यसको लागि तपाइँले कुनै एउटा वेब ब्राउजर (फायरफक्स, गूगल क्रोम आदि) मा आफ्नो डोमेन नेम टाइप गर्नुहोस् वा सिधै www.yourcompany.com/wp-admin/install.php पनि हान्न सक्नुहुन्छ र त्यसपछि वर्डप्रेसको निर्देशन अनुसार नेक्स्ट-नेक्स्ट गर्दै जानुहोस । यसरि तपाइको साइट अनलाइनमा उपलब्ध हुन्छ । अब तपाइँले आफ्नो साइटमा सूचना थपघट गर्नका लागि “वर्डप्रेस-एडमिन” मा प्रवेश गर्नु पर्ने हुन्छ । एडमिन लगिनको लागि www.yourcompany.com/wp-admin/ टाइप गर्नुहोस् । एडमिन प्यानलबाट तपाइले सुचना थपघट मात्र होइन, आफ्नो थिम परिवर्तन गर्ने देखि लिएर प्लगिन पनि इन्स्टल गर्न सक्नुहुन्छ ।
यी एउटा साइट बानाउदा आवश्यक पर्ने साधारण स्टेपहरु हुन् । आशा छ यी स्टेपहरुको मद्दतले तापाईले आफ्नो साइट तयार पार्नु हुनेछ । साइट निर्माण गर्ने क्रममा धेरै समस्याहरु पनि देखा पर्न सक्छन । यदि केहि त्यस्तो अलमलमा पर्नु भयो भने कमेन्ट बक्स तपाइहरुको लागि सदा खुल्ला नै छ, म तपाइँहरुको समस्याको समाधानको २४/७ नै उपलब्ध हुने छु । यदि सर्च इन्जिन सँग मज्जाले घुलमिल हुनुहुन्छ भने गूगलमा गएर आफ्नो समस्या सर्च गर्नु भयो भने पनि समाधान पाउन सक्नुहुनेछ । र अन्य थप जानकारीको लागि वर्डप्रेस कै आधिकारिक साइट (wordpress.org) मा पनि हेर्न सक्नुहुन्छ । म आउने अंकहरुमा थिम, प्लगिनहरु कसरि इन्स्टल/निर्माण गर्ने जस्ता कुराहरुमा लेख्दै जाने नै छु । आशा छ यो लेख तपाइँहरुको लागि लाभदायक हुने छ ।

पर्सनल साइट कसरी बनाउने?

© निर्मल ज्ञवाली

आजकल तपाइँले सुन्नु भएकै होला प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराई, माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल, रामशरण महत लगायतका धेरै नेताहरुमा पर्सनल साईट बनाउने लहर चलिरहेकोछ । संबिधान समयमै बनाउन नसकेपनि पर्सनल साइट बनाउनभने पछि परेका छैनन हाम्रा नेताहरु । नेताहरु मात्र कहाँ हो र ? माल्विका सुब्बा, झरना बज्राचार्य, निखिल उप्रेती, राजबल्लभ कोइराला  लगायतका केहि कलाकारहरुमा पनि यो लहर चलिसकेको छ । अब नेपाली गायक, संगितकारहरुको त के कुरा गर्नु? पर्सनल साइट नभएको कलाकार भेटाउन गार्है पर्ला । नबिन के भट्टराई, निमा रुम्बा, एड्रेन प्रधान लगायत धेरै गायकहरुले साइट बनाइसकेका छन् । नेपालका ठुला-ठुला व्यवसायीहरु पनि कम छैन पर्सनल साइट मार्फत आफ्नो र व्यवसायको प्रचार प्रसार गर्न, राजेन्द्र कुमार खेतान, बिनोद चौधरी लगायतका धेरै व्यवसायीहरु पनि लागि परिसकेका छन् । देशका प्रधानमन्त्री देखि लिएर निखिल उप्रेती सम्मले आफ्नो पर्सनल साइट बनाएको अवस्थामा हामीले पनि किन नबनाउने?
आफू सँग भएका घुमघाम, कार्यक्रमका फोटोहरु, भिडियोहरु र आफ्ना अनुभवहरु, मनमा उकुस मुकुस भएर बसेका भावनाहरुलाई आफ्ना दाजुभाई, साथीहरु बिचमा साटासाट गर्ने रहर कसलाई हुदैन र? यसका लागि कतिकालागि त फेसबुक नै पर्याप्त पनि होला तर कतिको चाहाना पनि होला की आफ्नै साइट भइदिए त! यदि आफ्नै साइट बनाउने सोंच बनाउनु भएको छ भने चिन्ता नलिनुहोस्, तपाइँहरुको लागि म केहि साधारण स्टेपहरु लिएर आएको छु जुन पढीसकेपछि तपाइले केहि हद सम्म आइडिया पाउनुहुने छ ।
यस अघिको मेरो “कसरि सिक्ने वेब डिजाइनिंग?” नामको लेख प्रकाशित भएपछि मैले केहि इमेलहरु प्राप्त गरेको थिए, जसमा धेरैको जिज्ञासा थियो, बल्लतल्ल भए पनि एउटा पेज त बनाउन सिके तर अब यसलाई इन्टरनेटमा कसरि राख्ने? कहाँ राख्ने? कति पैसा लाग्ने हो? कसलाई भन्नु पर्ने हो? आदि इत्यादि धेरै कौतुहलताहरु पाएँ । कुरा पनि सहि नै हो आजकल वेबसाइट बनाउनु ठूलो कुरा पनि होइन, तपाइले हेर्दै दिक्क लाग्दो HTML कोडहरु जान्नु पर्छ भन्ने पनि छैन, अलिकति समय र धैर्यता छ भने बाटा हरु धेरै छन् । अनलाइनमा नै धेरै टुलहरु उपलब्ध छन् र अन्य फ्रन्टपेज, ड्रिमवेभर लगायतका केहि ग्राफिक सफ्टवयरहरुबाट लटरपटर भए पनि एउटा पेज त बनाउन सकिहालिन्छ नि । तर त्यो पेज सबैले देख्न मिल्ने मिल्ने ठाउमा राख्न सक्नु पनि पर्यो नि होइन? एउटा पेज बनाइसकेपछी धेरैको जिज्ञासा थियो नाम कँहा दर्ता गर्ने हो? त्यो होस्टिंग भनेको के हो? कति पैसा लाग्ने हो? कसले उपलब्ध गराउछ? त्यहिँ त, साइट बनाउनु मात्र ठूलो कुरा त होइन रहेछ नि, धेरै कुराहरु बाकी नै रहेछ ! आज त्यहिँ एउटा साइट बनाउनका लागि लाग्ने शुरु देखि अन्तिम सम्मका केहि स्टेप हरुलाई स्पस्ट पार्ने कोशिस गर्दै छु ।
यदि तपाइँले व्यवसायिक रुपमा नै वेब डिजाइन गरेर आफ्नो करिअर बनाउने सोंच बनाउनु भएको छ भने थप जानकारीका लागि मेरो पहिलेको पोस्टमा क्लिक गर्नुहोस्: के हो वेब फ्रील्यान्सिंग?घरमै फल्छ डलर, कसरी फल्छ डलर?
अब सिधा कुरा गरौ एउटा पर्सनल साइट बनाउन शुरु देखि के-के गर्नु पर्छ त । सर्वप्रथम तपाइँले एउटा कुरा स्पस्ट बुझ्नु आबश्यक छ की यो साइट बनाउने काम भनेको बच्चा जन्माउनु जस्तै-जस्तै नै हो । बच्चा जन्माउदैमा आफ्नो जिम्मेवारी पूरा हुदैन, यो त शुरुवात मात्र हो । जसरि एउटा बच्चाको लागि न्वारन गर्ने, परिवार-समाजसँग परिचित गराउने लगायतका उसलाई हुर्काउन बढाउन पालन-पोषण सम्बन्धि धेरै काम गर्नु पर्ने हुन्छ त्यसरी नै वेबसाइट पनि बनाएर मात्र पुग्दैन त्यसपछि धेरै काम गर्नु पर्ने हुन्छ । ति धेरै कामहरु मध्ये केहि साधारण र अति आवश्यक स्टेपहरुलाई म यँहा राख्दै छु :

१) नाम दर्ता गर्ने

वेबसाइट बनाउने स्टेपहरुमा तपाइको पहिलो काम नाम दर्ता गर्ने हुन्छ । नाम दर्ता गर्ने भनेपछि तपाइँले बुझी सक्नु भयो होला, google.com, yahoo.com, facebook.com जस्तै आफ्नो साइटको लागि एउटा नाम दिने । यी .com, .net, .org जस्ता नामहरुकोलागि तपाइँले बार्षिक पैसा तिर्नु पर्ने हुन्छ तर यदि तपाइँले nirmal.com.np , nabinsharma.com.np जस्तो नाम दर्ता गर्ने सोंच बनाउनु भएको छ भने बार्षिक पैसा तिर्नु पर्ने हुदैन । हाल सम्मको लागि मर्कन्टाइल कम्पनिले नि:शुल्क उपलब्ध गराउदै आएको छ । यसको लागि तपाइँले आफ्नो नागरिकताको फोटोकपी र एउटा “मेरो नाम दर्ता गरि पाउँ” भन्ने चिठी लिएर जानु भयो भने तिन दिन भित्र तपाइँको नाम दर्ता हुन्छ । र त्यसको लागि तपाईंले register.com.np मा गएर एउटा अनलाइन फर्म पनि भर्नु पर्ने हुन्छ । तर यो कुरा बुझ्नुहोला त्यहा गएर नाम दर्ता गर्दैमा तपाइँलाई वेबसाइट प्राप्त भने हुदैन, यस्ले तपाइको बन्न लागेको साइटको लागि एउटा नाम मात्र दिने हो । र व्यक्तिगत साइटको नाम चयन गर्नु पर्दा तपाइले आफ्नो नागरिकताको नाम वा थर सँग मिल्ने नाम छान्नु पर्ने हुन्छ, त्यसको लागि पहिले अरुले तपाइको नाम दर्ता गरिसकेको छ की छैन register.com.np मा गएर चेक गर्नु पर्ने हुन्छ । र सायद तपाइँलाई थाहा होला एउटै नाम दुइ जनाले लिन मिल्दैन, हरेकको फरक फरक नाम हुने गर्छ । र यदि तपाइले .com, .info, .me, .biz जस्ता नाम दर्ता गर्ने सोंच बनाउनु भएको छ भने कुनै डोमेन दर्ता गर्ने कम्पनि वा अनलाइन साइट बाट बार्षिक पैसा तिरेर गर्न सक्नुहुन्छ । यसको लागि कम्पनि अनुसार बार्षिक ६०० देखि १५०० रुपैया सम्म लिने गरिन्छ । र यी दुइमा फरक यति मात्र हो की एउटा लोकल समुदायमा केन्द्रित जस्तो देखिन्छ भने अर्को संसार भर, साधारण व्यक्तिगत प्रयोजनको लागि खासै फरक छैन । र अन्य धेरै कम्पनिहरुले नि:शुल्क डोमेन पनि उपलब्ध गराउछन जस्तै, .blogspot.com, .co.cc, .co.nr, .tk etc. अरु नामहरुको लागि तपाइँ आफै गूगल गर्न पनि सक्नुहुन्छ ।
तपाइँलाई एउटा अलमल हुन सक्छ, नाम दर्ता पहिले गर्ने की वेबसाइट बनाउने । जुन स्टेप पहिले गर्दा पनि फरक पर्दैन, तपाइँ पहिले वेबसाइट डिजाइन गरिसकेपछि पनि यो काम गर्न सक्नु हुन्छ । तर तपाइँले नाम दर्ता गर्नु भन्दा अघि सोंच पुर्याउनु पर्ने भने हुन्छ, सुहाउदो र सजिलो नाम राख्नु होला जुन आफुलाई भन्न र अरुलाई सम्झन सजिलो होस् ।

२) वेब होस्टिंग कम्पनि चयन गर्ने

तपाइँलाई लाग्न सक्छ नाम दर्ता गरे, साइट पनि बनाइसके अब यो होस्टिंग कम्पनि नभए हुदैन र? तपाइँले यदि मर्कन्टाइलमा डोमेन दर्ता गर्न जानु भयो भने उनीहरुले तपाइँलाई शुरुमै DNS माग्ने गर्छन । तपाइँलाई लाग्न सक्छ अब यो DNS भन्ने जन्तु कहाँ बाट ल्याउनु? यस्को लागि तपाइँले कुनै होस्टिंग कम्पनि सँग वेब स्पेस किन्नु पर्ने हुन्छ । अझै पनि तपाइँलाई लागिरहेको होला यो चाहिन्छ किन? DNS को काम भनेको तपाइको डोमेन नेमलाई IP Address मा बदल्ने हो । कम्प्युटरले तपाइँको डोमेनलाई चिन्दैन यसको लागि आईपी नै चाहिन्छ र हामीलाई लामो आइपी सम्झनु गाह्रो हुन्छ । त्यसैको लागि DNS को आबश्यकता पर्दछ । र अब कुरा आयो वेब स्पेस किन किन्नु पर्ने? तपाइँले बनाउनु भएको वेबसाइट लाई यस्तो ठाउँमा राख्नु पर्ने हुन्छ जुन विश्वको जुनसुकै कुना बाट खोल्दा पनि भेटियोस, जुन काम तपाइँको घरको ल्यापटप वा पिसीले गर्न सक्दैनन । त्यसकोलागी २४ घण्टा नै इन्टरनेट कनेक्सन भएको भरपर्दो र सुरक्षित स्थानमा राख्नु पर्ने हुन्छ, जसलाई वेब सर्भर भानिन्छ । त्यही वेब सर्वरको हार्ड डिस्कको एउटा कुनामा तपाइँको फाइल राख्नका लागि कम्पनिहरुले पैसा लिने गर्दछन । अब कति पैसा लाग्छ भन्ने कुरा तपाईलाई चाहिने स्पेस, सुबिधा र यसलाई उपलब्ध गराउने कम्पनिहरुमा निर्भर गर्दछ । जुन नेपाली बजारमा १००० देखि उपलब्ध हुन्छ । केहि नेपाली ठुला कम्पनिहरु मर्कन्टाइल, वोर्ल्ड लिंक, इ-नेटहरुको आफ्नै वेब सर्भर पनि छ, तर अन्य कम्पनीहरुले बिदेशी कम्पनीहरुको स्पेस लिएर यहाँ बेच्ने गर्दछन । तपाइँले पनि सिधै godaddy.com, networksoultions.com justhost.com, rackspace.com जस्ता चर्चित अनलाइन साइटहरुबाट किन्न सक्नुहुन्छ ।

३) वेब डिजाइन गर्ने

यो एउटा महत्वपूर्ण स्टेप हो, जसमा तपाइले आफ्नो सम्पूर्ण सुचनाहरुलाई तपाइँका दर्शकहरुले सजिलै हेर्न सक्ने गरि मिलाएर राख्नु पर्ने हुन्छ । जसमा तपाइँले केहि न केहि बिशेष कुरा दिनु पर्ने हुन्छ जस्ले गर्दा तपाइँका साथीभाइहरुलाई तपाइँको साइट हेर्न मन लागोस जस्तै फोटो ग्यालरी, भिडियो, फोरम, ब्लग, केहि बिशेष जानकारी, अनुभवहरु । अनि यी सबकुराहरुलाई राख्नका लागि एउटा आफ्नो साइटको आकर्षक लोगो, आफ्नो व्यक्तिगत पहिचान सुहाउने रंगहरुको कम्बिनेसन, सजिलो खालको न्याभिगेसन, र चिटिक्कको लेआउट बनाउनु सक्नुहुन्छ । तर यी सबैकुरा बनाउने कसरि त? यसको लागि तपाइँले माइक्रोसफ्टको फ्रन्ट पेज, एडोबीको ड्रिम वेभरको प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ वा अनलाइनमा उपलब्ध हुने नि:शुल्क डेभलपर टुल पनि प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ । र अरु टुलहरुमा तपाइँले गूगलको ब्लगरमा खाता खोलेर त्यसलाई पछि आफ्नो डोमेनमा जोड्न पनि सक्नुहुन्छ, जहा तपाइँलाई नि:शुल्क आकर्षक थिमहरु पनि उपलब्ध हुन्छन जस्ले तपाइँलाई साइट बनाउने झन्झटबाट मुक्ति पनि दिन सक्छ र यदि तपाइँसँग अली धेरै वेब सम्बन्धि ज्ञान छ भने वर्डप्रेस, जुम्ला, ड्रूपल जस्ता नि:शुल्क कन्टेन्ट म्यानेजमेन्ट सिस्टम पनि प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ ।
यदि तपाइँ जूम्ला वा वर्डप्रेसमा साइट बनाउने सोंच बनाउनु भएको छ भने मैले तपाइँहरुकोलागि केहि मिनटमै इन्स्टल गरेर साइट तयार पार्न सकिने साधारण स्टेपहरुको बारेमा लेख लेखेको छु, यसको लागि यी पोस्टहरुमा क्लिक गर्नुहोला: वेबसाइट बनाउने सजिलो उपाय – वर्डप्रेस“जूम्ला” – एक ओपन सोर्स वेब साइट सफ्टवेयर र यदि तपाइँ अन्य तरिकाहरु पनि सिक्न चाहानुहुन्छ भने मेरो यो पहिलेको पोस्टमा क्लिक गर्नुहोस्: कसरी सिक्ने वेब डिजाइनिंग?

४) प्रकाशित गर्ने

वेबसाइट तपाइँको कम्प्युटरमा तयार भइसकेपछिको अन्तिम काम भनेको अनलाइनमा सबैले हेर्न मिल्ने गरि राख्ने हो अथवा तपाइँले अघि दर्ता गर्नु भएको डोमेन नेम टाइप गर्दा भेटिने बनाउने हो । जसको लागि तपाइँले FTP को प्रयोग गर्नु पर्ने हुन्छ । जस्ले तपाइँको कम्पुटरमा भएका फाइलहरुलाई अनलाइनमा ट्रान्सफर गर्न सहयोग गर्दछ । जसको लागि तपाइँले अनलाइनमा नि:शुल्क उपलब्ध हुने FileZiella, Cute FTP सफ्टवेरहरु डाउनलोड गर्न सक्नुहुन्छ । ति सफ्ट्वेअर डाउनलोड गरिसकेपछि तपाइको होस्टिंग कम्पनिले दिएको प्रयोगकर्ता नाम र पासवर्ड प्रयोग गरेर सर्वरको स्पेसमा कनेक्ट गर्न सक्नुहुन्छ, त्यसपछी तपाइले आफ्नो कम्प्युटरमा बनाएर राखेका फाइलहरु एक-एक गर्दै सर्भरमा हाल्न पाउनुहुन्छ । यति गरिसकेपछि ब्राउजरमा गएर तपाइँको डोमेन नेम टाइप गर्यो भने तपाइले बनाएको साइट अनलाइनमा खुल्नेछ ।
पक्कै पनि तपाइँले साइट बनाईसकेपछी आफ्नो साइट सर्च इन्जिनमा सर्च गर्दा माथि आओस भन्ने चाहानुहुन्छ होला । सर्च इन्जिन भनेको के हो र यस्ले कसरि काम गर्छ जान्न चाहानुहुन्छ भने यो लिंकमा क्लिक गर्नुहोस् : के हो सर्च इन्जिन अप्टिमाइजेसन?
यसरि तपाइँको साइट बनाएर लाइभ गर्ने काम सकिन्छ र त्यसै गरि पुन तपाइले आफ्नो साइटलाई लगातार अपडेट पनि गरिरहन सक्नुहुन्छ । नयाँ-नयाँ कुराहरु साइटमा राख्नाले तपाइँका दर्शकहरु तपाइँका कुराहरु हेर्न, पढ्नका लागि फर्की-फर्की तपाइँको साइट भिजिट गर्न आउने छन् । आशा छ यी स्टेपहरुबाट तपाइँले आफ्नो पर्सनल साइट बनाउनका लागि केहि मद्दत मिल्ने छ । र कतिलाई यी स्टेपहरु अलिकति अलमल लाग्ने खालका पनि होलान र काम गर्दै जाँदा धेरै समस्या पनि देखा पर्लान । यो एकै दिनमा सिकिने र गर्न सकिने कुरा पनि होइन, मैले शुरुमा भने जस्तै अलीकति समय र धैर्यता छ भने पक्कै पनि बनाउन सक्नुहुने छ । यदि तपाइँलाई कुनै कुरामा अलमल भए मलाई कमेन्टमा प्रश्न राख्न पनि सक्नुहुने छ, म तपाइँको सहयोगको लागि सदा हाजिर हुने छु ।

घरमै फल्छ डलर


© नरेन्द्र रौले



 नियमित अफिस गैरहनुपर्दैन। कसैको दबाब र हस्तक्षेप पनि नहुने। स्वतन्त्रतापूर्वक घरमै बसेर मज्जाले काम गर्न सकिने। क्या काइदा ! राम्रो वेब डिजाइनर र सफ्टवेयर डेभलपरले अब जागिरका लागि कतै धाउनुपर्दैन, न त बेरोजगार नै बस्नुपर्छ। बरु घरमै बसिबसी राम्रो आम्दानी गर्न सकिन्छ। निर्मल ज्ञवालीकै उदाहरण लिउँ। लर्ड बुद्ध एजुकेसन फाउन्डेसनबाट एमएस्सीआईटी (मास्टर अफ साइन्स इन् इन्फरमेसन टेक्नोलोजी) गरेका ज्ञवाली  आउटसोर्सिङबाटै राम्रो आम्दानी गर्ने मध्येका एक हुन् जसले अहिलेसम्म डेढ दर्जनभन्दा बढी मुलुकका लागि यो काम गरिसकेका छन्।
विश्वको जुनसुकै कुनाको काम एउटा कोठामा बसेर आउट सोर्सिङको काम सम्भव छ। त्यसैले सात समुद्र पारीबाट वेबसाइट डिजाइन र सफ्टवेयर बनाउने काम नियमित पाइरहेका छन्, निर्मलले। निजी वेबसाइट निर्मल डट्कमडट्एनपी मार्फत दिनहुँ विभिन्न मुलुकबाट कम्पनीहरूले सम्पर्क गरिरहेको उनी बताउँछन्। ‘घरमै बसेर डलर भित्र्याउन सकिने सजिलो माध्यम बनेको छ,’ उनले भने। अमेरिकी ट्रान्सलेसन सर्भस प्रोभाइडर कम्पनीको  एउटै साइट डिजाइन गरेबापत २ लाखसम्म लिएको उदाहरण छ उनीसँग। स्वदेशमा बसेर योभन्दा लोभलाग्दो काम अरू के हुनसक्छ ?
विगत ६ वर्षदेखि आइटी क्षेत्रमा होमिएकी अनामनगरकी अदिप्ती गुप्तालाई त ४८ घन्टाको एकदिन भैदिए जस्तो लाग्छ।  ‘जति बढी काम गर्न पायो त्यति नै धेरै पैसा कमाउन सकिन्छ।’ गुप्ताले भनिन्, ‘घरमै बसी-बसी काम गर्नुको मज्जा पनि बेग्लै छ नि।’ उनले एउटा निजी कम्पनीमा दुई वर्ष काम गरिन्। त्यसपछि उनले घरबाटै आउट सोर्सिङको काम गर्न थालिन् जसले गर्दा घर परिवारको हेरचाह गर्न पनि सजिलो भयो।
अदीप्ति र निर्मलजस्ता आइटी प्रोफेसनलहरूको जमात उल्लेख्य छ। जोसँग वेब डिजाइन र सफ्टवेयर जस्ता प्रविधिको राम्रो ज्ञान छ र उनीहरू घरमै बसेर सात समुद्र पारीका लागि काम गर्न सक्छन्। आफूसँग कम्प्युटर वा ल्यापटप र इन्टरनेट भए क्षमता भएकाहरूले जागिरका लागि कसैको मुख ताक्नु पर्दैन। स्वदेशमा सम्भावना नदेखेर विदेश पलायन हुनु पनि पर्दैन। त्यसैले यो पेसातर्फ आकषिर्त हुने युवाहरू बढ्दैछन्। निर्मलले प्रत्येक दिन वेब  डेभलपमेन्टसम्बन्धी तीनवटा टे्रनिङ दिन्छन्। जहाँ स्वदेशी मात्र होइन विदेशीहरू पनि सिक्न आउँछन्।
यसको ज्ञान र काम गर्ने इच्छा भएर मात्र पुग्दैन। कसरी यो काम पाउने त ? विश्वमा फैलिरहेका फेसबुक, ट्वीटर, लिंकडइन, अर्कुट, जिङजस्ता सामाजिक सञ्जालहरूमा प्रोफाइल राखेर आफूलाई चिनाउने ताकि आफू को हो र आफ्नो काम के हो ? त्यो संसारभरका मानिसहरूले थाहा पाऊन्। अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष हो, निजी वेबसाइट बनाउनु। आफूले गरेका सिर्जनात्मक कामलाई आकर्षक रूपमा प्रस्तुत गरेर राख्न सकियो अरूको ध्यान खिच्न  सकिन्छ। विगतमा गरेका काम पोर्टफोलियोमा राख्न सकिन्छ। जसमार्फत संसारभरबाट मानिसहरूलाई सम्पर्क गर्न सजिलो बनोस्। यसबाहेक नयाँ-नयाँ प्रविधिसँग अपडेट भैरहन पनि त्यत्तिकै आवश्यक छ। बजारमा जति नयाँ प्रविधि आयो त्यति नै बढी माग हुन्छ।
यो काम सोचे जति सजिलो भने सजिलो पक्कै छैन। नेपालीहरूले प्रयोग गर्ने ‘भोलि, पर्सि, लोडसेडिङ, बन्द’ जस्ता शब्दहरू विदेशीहरूले प्रयोग गर्दैनन्। उनीहरू मिनेट र घन्टामा कुरा गर्छन् र अह्राएको काम पनि चाँडो खोज्छन्। कसैले यो क्षेत्रमा हात हाल्न चाहन्छ भने ख्याल गर्नैपर्ने महत्त्वपूर्ण कुरा समय हो। निश्चित समयभित्र काम गर्न सकेन भने अर्को व्यक्तिलाई कामको जिम्मा दिन्छन्। अर्को आवश्यक पक्ष अन्तर्राष्ट्रिय गुणस्तर हो, जसलाई  विदेशीहरूले प्राथमिकतामा राख्छन्।
Ghar mai falchha dollar, Saptahikविशेषगरी नेपाल जस्ता विकासोन्मुख मुलुकको श्रम सस्तो पर्ने भएकाले विदेशबाट आउट सोर्सिङको काम भित्रिने गरेको छ। विदेशी कम्पनीहरूले कम लगानीमा गुणस्तरीय उत्पादन गर्न सकिने भएकाले नै नेपाल जस्ता मुलुकका आइटी प्रोफेसलनहरू छनोटमा पर्छन्। नेपालमा यो पेसालाई व्यवस्थित गर्न सके करोडौं रकम आम्दानी गर्न सकिने कुरामा विश्वस्त छन्, आइटी क्षेत्रमा लागेका अनुभवीहरू। नेपालमा आउट सोर्सिङको सम्भावना बलियो  भएको बताउँछन् क्यानका महासचिव नारायण न्यौपाने।
नेपालका २६ वटा कम्पनीलाई एक ठाउँमा ल्याएर सफट्वेयर एण्ड बिज्नेस् प्रोसेस आउट सोर्सिङ (सफ्टवेयर एन्ड बीपीओ) नामको समिति गठन भएको छ। नेपालको आर्थिक उन्नतिमा यसले राम्रो भूमिका खेल्न सक्ने न्यौपानेको दाबी छ। विदेशी पैसा भित्रिँदा भारी मात्रामा सरकारले कर उठाउन सक्छ तर बिडम्बना नेपाल सरकारसँग यसको कुनै लेखाजोखा छैन।
[नरेन्द्र रौलेद्वारा लेखिएको यो लेख साप्ताहिक पत्रिकाको जेष्ठ ६, २०६८ अंकमा प्रकाशित भएको हो । साप्ताहिकमा अनलाइन हेर्नको लागि यहाँ र नरेन्द्र रौले को ब्लगमा हेर्नका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस ]

सोसिअल नेटवर्क जागिरको भाड़ो


© निर्मल ज्ञवाली


  बढ्दै गरेका फेसबुक, ट्विटर, लिंक्ड इनहरु जस्ता सामाजिक संजालहरुले परम्परागत व्यापारिक ढाँचामा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याईसकेका छन् । स-साना घरेलु संघ-संस्थाहरु देखि लिएर बिश्वका ठुला-ठुला बहुरास्ट्रीय कम्पनिहरुले समेत यी संजालहरुमा आफ्नो उपस्थिति जनाई सकेका छन् । अझ भन्नु पर्दा, यी संस्थाहरुले आफ्नो व्यापार प्रबर्दन गर्ने दरिलो माध्यम बनेको छ, सामाजिक संजाल । भनिन्छ, मार्केटिंग त्यो ठाउमा गरिन्छ, जहाँ धेरै भन्दै धेरै मानिसहरुको जमात हुन्छ । केहि प्रख्यात सामाजिक संजालहरु मध्ये अग्र स्थानमा रहेको फेसबुक कै उदाहरण लिउ, जुन पचहत्तर करोड भन्दा बढी व्यक्तिहरुको सार्बजनिक थलो बनिसकेको छ, जसमा नया जेनेरसनका युवाहरुको बाहुल्यता रहेको छ । अहिले ठुला-ठुला संघ-संस्था, कम्पनिहरुले यसको फाइदा उठाउदै आफ्नो ब्यापार प्रबर्दन गर्ने र दक्ष व्यक्तिको खोजी गर्ने थलो बनाउन थालेका छन् । हामीले देख्न सक्दछौ की, कति कम्पनीहरुले फेसबुक, ट्विटर मार्फत नै भ्याकेन्सी खोल्ने र आवस्यक जनशक्तिको छनौट गर्ने गरेका छन् ।
यसलाई अर्को पाटोबाट हेर्दा आफु सँग सिप भएरपनि सहि स्थान र पोजिसन पाउन नसकेकाहरुकालागि पनि आफ्नो दक्षता प्रदशन गर्ने सबैभन्दा राम्रो थलो बनेको छ, सामाजिक संजाल । यी सामाजिक संजालहरुमध्ये पनि लिंक्ड इन व्यवसायिक व्यक्ति र संस्थाहरु बिच सम्बन्ध राख्ने सबै भन्दै प्रख्यात वेब साइटको रुपमा रहेको छ । तिन करोड पचास लाख को हाराहारीमा प्रयोगकर्ता रहेको यो साइट मुख्य गरेर व्यवसायिक व्यक्तिहरुका लागि जागिर खोज्न र कम्पनिहरुका लागि दक्ष स्टाफ छनौट गर्नका लागि प्रयोग भएको पाइन्छ । अझ कति कम्पनिहरुले त यसलाई आफ्नो प्रोडक्ट, सेवा प्रबर्दन गर्ने र बेच्ने थलो पनि बनाएका छन् ।
यी सामाजिक संजालहरुमा आफ्नो प्रोफाइल बनाउदैमा जागिर पाइन्छ नै भन्ने पनि छैन, तपाइँ आफुलाई कसरि व्यवसायिक व्यक्तिको रुपमा प्रस्तुत गर्नु हुन्छ, त्यसमा भर पर्ने गर्दछ । तपाइँले केहि कुरा जान्नु भएको छ, तर त्यो कुरा तपाइले उल्लेख गर्न बिर्सिनु भयो भने तपाइको सिपको कुनै अर्थ रहदैन । त्यसैले आफ्नो प्रोफाइल बनाउदा आफ्नो सहि नाम, बास्तविक फोटो, केहि आफुले जानेका सिपहरु, आफ्नो शैक्षिक योग्यता, पोर्टफोलियो र बायो डाटालाई तपाइँले सुन्दर र श्रीजनात्मक तरिकाले प्रस्तुत गर्नु पर्ने हुन्छ । र तपाइँले स्ट्याटस अपडेट गर्ने बेलामा पनि बिचार पुर्याउनु पर्ने हुन्छ, सकेसम्म व्यवसायिक कुराहरुलाई उल्लेख गर्नुहोस जस्ले तपाइँको  दक्षतालाई प्रस्तुत गर्न सकोस । अब कुरा आउछ के तपाइँले आफ्नो प्रोफाइल राम्रोसँग बनाउदैमा र स्ट्याटस अपडेट गर्दैमा मात्र तपाइँलाई जागिरका अफरहरु आउन थाल्छन त? यतिले मात्र अबश्य पुग्दैन, तपाइले तपाइँको सिप र इक्षा मिल्दो खालका कम्पनि र व्यक्तिहरुसंग नाता गास्नु पर्ने हुन्छ । मानौकी तपाइँले माइक्रोसफ्ट कम्पनिमा जागिर खाने सोच बनाउनु भएको छ भने, तपाइले त्यस कम्पनिको प्रोफाइल वा पेजलाई फलो गर्नुपर्ने हुन्छ, कुनै न कुनै रुपमा तपाइले उनीहरु सँग सम्बन्ध बनाउनु पर्ने हुन्छ जस्ले गर्दा उनीहरुले तपाइँसँग भएको सिपको खोजीमा बेलामा तपाइँसँग संचार गर्न सजिलो होस् ।
इन्टरनेटमा यी साइटहरु बाहेक पनि हामी धेरै साइटहरु भेट्न सक्छौ जस्ले जागिरलाई नै प्रमुख प्रार्थमिकता दिएर अगाडि बढेका छन् । ति मध्ये पनि केहि बिश्वमा चलन चल्तीमा रहेका साइटहरुमा जब्स्टर (www.jobster.com), माइवर्कस्टर (www.myworkster.com), भिजुवलसिभि (www.visualcv.com),  जबफक्स (www.jobfox.com), एकाडेमी (www.ecademy.com),  क्रेगलिस्ट (www.craigslists.oorg) हरु अग्र पंक्तिमा छन् र नेपालमा मेरोजब (www.merojob.com),  जब्सनेपाल (www.jobsnepal.com),  बिएमजब्स (www.bmmjobs.com),  जबशिकारी (www.jobshikari.com),  जागिरे (www.jagire.com) हरु प्रख्यात छन् । यी साइटहरुमा गएर सिधै तपाइँले आफुसँग भएको सिपको आधारमा पनि जागिर खोज्न सक्नुहुन्छ भने कति साइटहरुमा त तपाइँले एक पटक खाता खोलेर आफ्नो सिपको बारेमा उल्लेख गर्नु भयो भने त्यो सिपको आधारमा कुनै नयाँ जागिर उपलब्ध भएमा यिनीहरुले तपाईलाई त्यसको सुचना दिने गर्छन । जसबाट तपाइँलाई जागीर खोज्नका लागि कम्पनीहरुको ढोका ढकढकयाउदै हिड्नु पर्ने बाध्यताबाट मुक्ति दिन्छ । आशा छ यी साइटहरुको सहयोगले तपाइँले घरमै बसी-बसी खोज्नु भएको कम्पनि र पोस्टमा जागीर पाउनु हुनेछ ।

के हो सर्च इन्जिन अप्टिमाइजेसन?



© निर्मल ज्ञवाली

तपाइँलाई कुनै पनि विषय, ठाउँको बारेमा जानकारी लिनु प-यो भने के गर्नुहुन्छ?
मानौ आज तपाइँलाई चाइनिज खानाको स्वाद लिन मन लाग्यो । पक्कै पनि तपाइँ काठमाण्डौका चोक-चोकहरुमा चाइनिज रेस्टुरेन्ट कँहा छन् भन्दै खोज्दै त हिड्नुहुन्न् होला नि ? सायद त्यो गर्नुहुन्छ भने पनि तपाइँको मेहनत व्यर्थ हुने सम्भावना बढी हुन्छ र खोजेको ठाउँ नै फेला नपारी घर फर्किनु पनि पर्न सक्छ । सायद तपाइँलाई थाहा होला, यो इन्टरनेटको युगमा सबैभन्दा सजिलो र छिटो कुनै पनि कुराको जानकारी पाउने माध्यम सर्च इन्जिन बाहेक अरु कुनै हुनै सक्दैन । र सर्च इन्जिन भनिसकेपछि तपाइँको मनमा २-४ ओटा नामहरु पनि आयो होला, गूगल डट कम, याहू डट कम, बिंग डट कम, आस्क डट कम आदि इत्यादि । यी कुनै सर्च इन्जिनमा गएर यदि तपाईंले “चाइनिज रेस्टुरेन्ट, काठमाण्डौ” भनेर टाइप गर्नु भयो भने केहि सेकेण्डमै कैंयौ साइटहरुको लिस्टहरु पाउनुहुनेछ, भएन त चमत्कार! घरमै बसी-बसी आफुलाई आवश्यक जानकारी एउटा क्लिकको भरमा पाउने । तर मैले आज कुरा गर्न गैइरहेको विषय “सर्च इन्जिनमा आफुलाई आवश्यक जानकारी कसरी खोज्ने” भने पक्कै होइन । मैले कुरा गर्न गईरहेको विषय रेस्टुरेन्ट ग्राहकसँग सम्बन्धित होइन, रेस्टुरेन्ट संचालक/साहुसँग सम्बन्धित हो, आफ्नो रेस्टुरेन्टलाई कसरि ग्राहकहरुले खोजेको बेलामा सर्च इन्जिनमा सजिलै उपलब्ध हुने बनाउने ।
अब सायद तपाइले अनुमान पनि लगाईसक्नुभएको होला के रहेछ त सर्च इन्जिन अप्टिमाइजेसन । यदि अझै पनि स्पष्ट हुने भएको छैन भने पनि चिन्ता नलिनुहोस्, तपाइँले यो पूरा लेख पढ्दा सम्ममा अवश्य स्पष्ट हुनुहुनेछ । सर्च इन्जिन अप्टिमाइजेसन त्यसलाई भनिन्छ जस्ले तपाइँको वेबसाइटलाई गूगल, याहू, बिंग जस्ता नि:शुल्क सर्च इन्जिनहरुमा तपाईको उपस्थिति जनाउनका लागि सहयोग गर्ने गर्दछ । अझ भन्नु पर्दा तपाइँको ग्राहकले खोजेको जानकारी सजिलै पाउनका लागि यस्ले सहयोग गर्दछ ।
अब प्रश्न उठ्न सक्छ, के यो हरेक बिजनेशको लागि आबश्यक छ त? तपाइँ भन्न सक्नुहुन्छ मैले त टिभी, रेडियो, पत्रिकाहरुमा बिज्ञापन दिईराखेकै छु नि, अब किन गर्नु पर्यो सर्च इन्जिन अप्टिमाइजेसन? के तपाइँका सेवाहरुको जानकारी तपाइँले टार्गेट गर्नु भएका पोटेन्शियल ग्राहकहरु माझ पुगेको छ त? के तपाइँले टार्गेट गरेका सबै ग्राहकहरुले पत्रिका पढ्छन? मानौ तपाइँको एउटा ट्रावल एजेन्सी छ, के तपाइँले गरेको परम्परागत बिज्ञापन बिदेशी पर्यटकले आफ्नो देशमा बसेर पनि हेर्न सक्छन? पक्कै पनि सबैको लागि सबै समय र स्थानमा सम्भव छैन । यस्तो अवस्थामा यदि कुनै ग्राहकले तपाइँको फोन नम्बर र बिजनेशको ठेगाना खोजिरहेको छ तर पाउन सकेन भने के तपाइँको बिजनेश लामो समय सम्म चल्न सक्छ त? तपाइँ पक्कै पनि एकै छिन सोंचमा पर्नु भयो होला । हो, सर्च इन्जिन यस्तो ठाउँ हो जँहा संसारको जुनसुकै कुनाबाट र जुनसुकै समयमा एक क्लिकको भरमा ग्राहकले चाहेको जानकारी प्राप्त गर्न सक्छन । टिभी, रडियोमा जस्तो निश्चित समय कुरेर बस्नु पर्दैन र त्यसमा जस्तो पैसा पनि खर्चिनु पर्दैन । गूगल, याहू, माक्रोसफ्ट जस्ता ठुला-ठुला कम्पनिहरुले तपाइँलाई निशुल्क सेवा प्रदान गर्ने छन् ।
अब अघिकै रेस्टुरेन्ट खोज्ने विषयलाई नै हेरौ । मानौ ठमेलमा तपाइँले खोजेको जस्तै दुइ ओटा चाइनिज रेस्टुरेन्टहरु छन् र जस्ले दिने परिकार, सेवा, तिनीहरुको सजावट र ठेगाना सबै मिल्दो जुल्दो छ । तर एउटा रेस्टुरेन्ट गूगलको सर्च नतिजामा एक नम्बरमा छ र अर्को धेरै पछाडि छ । अब तपाइँ नै भन्नुहोस् कुन रेस्टुरेन्टको बिजनेश सफल हुन सजिलो हुन्छ होला त? मानिसहरु धेरै अल्छी हुन्छन, भनिछ ९९% दर्शकले पहिलो पृष्ठमा देखाईएको नतिजा मात्र हेर्ने गर्छन । त्यसैले सर्च नतिजामा जति अगाडि तपाइँको साइट देखा पर्छ त्यति नै तपाइँको ग्राहक आउने सम्भावना बढी हुन्छ । त्यसको लागि तपाइँले आफ्नो साइटको सर्च इन्जिन अप्टिमाइजेसन गर्नु पर्ने हुन्छ, जस्ले तपाइँको साइटलाई सर्च इन्जिनले देखाउने नतिजामा अगाडि आउन सहयोग गर्छ ।
सर्च इन्जिनले कसरि काम गर्छ?

धेरै मानिसहरुमा अझै पनि एउटा भ्रम छ की सर्च इन्जिन भनेको मानव हो अर्थात यसलाई एउटा व्यक्तिले नियन्त्रण गर्छ । यदि तपाइँ पनि त्यस्तो सोच्नुहुन्छ भने त्यो भ्रम हटाउनु भए हुन्छ, यो एउटा सफ्ट्वयर हो जसलाई क्रलर वा स्पाइडर भानिन्छ । त्यो स्पाइडरले तपाइँको वेबसाइटमा भएको विषय बस्तुको आधारमा जानकारी राख्ने गर्दछ । र यो काम गर्नको लागि हरेक सर्च इन्जिनको आ-आफ्नै नियम हुने गर्छ, जसलाई सर्च इन्जिन अल्गोरीदम् भनिन्छ । त्यहिँ नियमको आधारमा रहेर साइटहरुको सर्च इन्जिन अप्टिमाइजेसन गर्ने गरिन्छ ।
कसरि गर्न सकिन्छ सर्च इन्जिन अप्टिमाइजेसन?
- साइटलाई आफ्नै कम्पनीको फरक लोगो र रुपले आकर्षक बनाउने
- सुहाउदो र सजिलो न्याभिगेसन राख्ने
- नियमित रुपमा नयाँ-नयाँ जानकारीहरु अपडेट गरिरहने
- एउटा जानकारी एक पटक भन्दा बढी नराख्ने
- अरुको साइटबाट लेख, रचना चोरेर जस्ताको तस्तै नराख्ने
- वेबसाइटमा भएका सबै लिंकहरु ठिक छ की छैन चेक गर्ने
- सर्च इन्जिन र ग्राहक दुवैलाई ध्यानमा राखेर लेख लेख्ने
- उपयुक्त तरिकाले लेख व्यवस्थापन गर्ने (जस्तै: हेडिंग, बोल्ड, अण्डरलाइन, लिस्ट आदि)
- आफूले सर्च इन्जिनमा आउन चाहेको विषयलाई प्रार्थमिकताका दिने
- वेबसाइटको छिटो खुल्ने बनाउने
- अक्षर/लेखहरु लुकाएर नराख्ने
- स्पेलिंग ठिक छ की छैन चेक गर्ने
- सर्च इन्जिनलाई ध्यानमा राखेर कोडिंग गर्ने
तर कतिपय कुराहरु तपाइँ आफैलाई गर्नु असम्भव पनि हुन सक्छ, त्यस्को लागि तपाइँले मार्केटमा उपलब्ध हुने कुनै सर्च इन्जिन अप्टिमाईजर वा कम्पनिको सहयोग पनि लिन सक्नु हुन्छ । यो कुरा तपाइँले बुझ्नु आवश्यक छ की तपाइँको साइटको नाम थाहा भएर तपाइँको साइट हेर्न आउने दर्शक एकदमै कमै हुन्छन । भनिन्छ कुनै पनि साइटमा आउने ८५% भन्दा बढी दर्शकहरु गूगल, याहू, बिंग जस्ता सर्च इन्जिन बाट आउने गर्छन । त्यसैले सर्च इन्जिनलाई बेवास्था गर्नु भनेको कुनै साइन, नाम बिनाको अफिस राख्नु जस्तै हो । तपाइँको पोटेन्शियल ग्राहक तपाइँ त्यहाँ हुनुहुन्छ भन्ने थाहै नपाइ तपाइँको पसल अघिबाट जान पनि सक्दछन ।

कसरी फल्छ डलर?

© निर्मल ज्ञवाली



“हेलो! हेलो!!”
“निर्मल दाइ बोल्नु भाको हो?”
“मैले साप्ताहिक पत्रिकामा तपाइँको अन्तर्वाता पढेको थिए । मलाई पनि तपाइले जस्तै घरमै बसेर डलर कमाउने आइडिया सिक्नु मन लागेर कल गरेको हो ! यहाँ मेरो घरमा बाले केहि काम गर्न सकिनस् भनेर गाली गर्या गर्यै छन् । म तपाइले जे-जे भने पनि गर्न तयार छु, तर मलाई घरमै बसी पैसा कमाउने तरिका सिकाइदिनु पर्यो दाई !
******
“हेलो! निर्मल दाई हो?”
“दाई, मलाई अलि-अलि कम्प्युटर चलाउन आउछ ! तर तपाइले गरेको जस्तो काम कसरि गर्ने? मलाई पनि सिक्नु मन् छ ! त्यो कहाँ सिक्न पाइन्छ होला? कुनै ईन्सटिच्युट छ?”
******
केहि समय अघिको कुरा हो साप्ताहिकको एक अंकमा “घरमै फल्छ डलर” नामको शिर्षकमा मेरो अन्तर्वाता छापिएको थियो, त्यस पछि दिनहु जसो मैले यस्तै यस्तै कलहरु पाउने गरेको छु । जसमा धेरैको जिज्ञासा हुने गरेको छ की घरमै बसी-बसी पैसा कसरी कमाउने?
साप्ताहिकको त्यो अंकमा नरेन्द्रजीले म सँग भएको कुराकानीको आधारमा लेख्नु भएको थियो की घरमै बसी-बसी डलर कमाउन सकिन्छ भनेर । तर कुरा के भयो भन्दा यति कमाउन सकिन्छ, उति कमाउन सकिन्छका कुरा त भए तर साच्ची कमाउने कसरि? के त्यति सजिलै कमिन्छ त डलर? धेरैले मलाई फोन गरेर सोध्नु पनि भएको थियो, के यो साँचो समाचार  हो? तपाइँले घरमै बसी-बसी एउटा साइट बनाएर दुइ लाख सम्म पाउनु भो रे?
हो यो पक्कै साँचो हो, तर तपाइँले सुने जस्तो त्यति सजिलो नहुन पनि सक्छ ।
बिशेष गरेर युवाहरु माझमा प्रख्यात पत्रिका साप्ताहिक भएर पनि होला, त्यो लेख छापीइसकेपछी साप्ताहिकका पाठकहरुबाट मैले धेरै जिज्ञासाहरु पाए । धेरै जसो युवाहरुलाई यो कुरा अत्यन्त रोचक लागेछ, घरमै बसेर डलर कमाउन सकिने । सायद हाम्रो देशमा बेरोजगार युवाहरुको संख्या धेरै भएकोले पनि होला यस कुरामा बढी चासो देखाउनु भएको । कति साथीहरुले त यसको बारेमा पहिले देखि नै सुनिरहनु भएको पनि होला, र कतिलाई यसबारे जान्ने मन पनि होला । तपाइँहरु जस्ता धेरै जनाको कौतुहलताको बिषय बनेको फ्रील्यान्सिन्गको बारेमा स्पस्ट नपारी बस्नु मलाई उचित लागेन । आज त्यहिँ फ्रील्यान्सिंगको बारेमा जानेका कुराहरु तपाइहरु सामु प्रस्तुत गर्ने कोशिष गर्दै छु ।
फ्रील्यांसिंग यस्तो काम हो जसमा तपाइँ एक्लै मैदानमा लड्नको लागि तयार हुनु पर्ने हुन्छ । अझ भन्नु पर्दा वेब फ्रील्यांसर मैदानमा एक्लै लड्न हिडेको यस्तो योद्दा हो, जो पूर्ण रुपमा हात हतियार सहित युद्द लड्न हिडेको हुन्छ । यदि तपाइँ कुनै कम्पनि मार्फत काम गर्दै हुनुहुन्छ भने त्यहा सेनाको पूरा जत्था नै हुन्छ, जहाँ समुहमा युद्द लडिन्छ । तर जब तपाइँ कुनै कम्पनि वा संस्था सँग आबद्द नभई आत्मनिर्भर भएर काम गर्नुहुन्छ भने त्यति बेला अगाडि आएका सबै समस्याहरुलाई तपाइले एक्लै समाधान गर्नु पर्ने हुन्छ ।
फ्रील्यान्सिंग धेरै बिधाहरुमा गर्ने गरिन्छ, तर म अहिले वेब फ्रील्यान्सिंगको बारेमा कुरा गर्दै छु । जुनसुकै फ्रील्यान्सिंग भए पनि त्यस बिधाको पूर्णरुपमा जानकारी हुनु अत्यन्त आबश्यक हुन्छ, किनकी तपाईले चाहेको बेलामा तपाइँलाई मैदानमा सहयोग गर्न आउने अर्को योद्दा नाभेटिन पनि सक्छ । तर तपाईले पहिले देखिनै सहयोगी योद्दाहरु तयार पारेर राख्नु भएको छ भने त त्यो अत्यन्तै राम्रो ।
यदि तपाइँ साच्ची नै वेब फ्रील्यान्सिंगमा लाग्ने सोच्नु भएको छ भने तपाइले यस सँग सम्बन्धित धेरै भन्दा धेरै कुराको ज्ञान लिनु आबश्यक छ । एउटा वेबसाइट बनाउनको लागि शुरु देखि आबश्यक डिजाइनिग टुलहरुमा Adobe Photoshop, Micromedia Freehand, Adobe Illustrator, HTML, CSS, Adobe Flash, Browser Scripting  आदि,  त्यस्तै  वेब प्रोग्रामिंगको लागि PHP, MySQL, ASP.NET, JSP  जस्ता केहि कोर्षको ज्ञान हुनु आबश्यक छ र अन्य Domain, DNS, FTP, Web Server, Webmail, SEO, SMP जस्ता कुराहरुले तपाइँको पेशालाई अझ मद्दत पुर्याउछन । तपाइँलाई लाग्न सक्छ यति धेरै कुरा शुरुमै किन आबश्यक? बिस्तारै सिक्दै गए पनि त हुन्छ होला नि ।
यसैलाई एक पटक फ्रील्यान्सिंगको बास्ताविक धरातलमा बसेर हेरौ, मानौ तपाइँ कुनै “क” नाम गरेको कम्पनिको काम गर्नको लागि जानु भो वा कतै बाट उस्को काम पाउनु भो । सर्वप्रथम त तपाईलाई उसले आफ्नो डोमेन नाम के दर्ता गरौ भनेर उल्टै प्रश्न गर्दछ र भन्छ यसलाई कहा होस्ट गर्दा उपयुक्त हुन्छ होला ? यदि तपाईलाई Domain, DNS, Web Server को राम्रो ज्ञान छैन भने तपाइँ के जवाफ दिनुहुन्छ? र बिस्तारै उस्ले मेरो लोगो, लेटर प्याड, बिजनेश कार्ड पनि बनाउनु छ, कस्तो राख्ने होला भन्द्छ । हुन सक्छ यी सबै कुरा हरु तपाइँ एक्लै बाट सम्बभ नहोला । तपाइँलाई आउछ की आउदैन त्यो ग्राहकको सरोकारको बिषय होइन, उ आफ्नो कम्प्युटर सम्बन्धि सबै काम एउटै व्यक्ति बाट गराउन चाहन्छ । तपाइँले सबै काम गर्न नसके पनि केहि हद सम्म तपाईलाई यसको जानकारी हुनु अत्यन्त आबश्यक छ । सबै काम एक्लै गर्नु पर्छ भन्ने पनि होइन, तपाइँ मिलेर टिममा पनि गर्न सक्नुहुन्छ । तर ग्राहकको नजरमा विश्वासिलो पात्र बन्नका लागि तपाइँसँग यी बिषय को केहि हद सम्म ज्ञान हुनु महत्वपुर्ण हुन्छ ।
सुचना प्रविधिमा फ्रील्यान्सिंग काम पाउनको लागि अर्को महत्वपूर्ण कुरा भनेको तपाइँले ग्राहकको बिश्वास जित्नु पर्ने हुन्छ । धेरै जसो ग्राहकहरुको नजरमा कम्प्युटर सम्बन्धि कामहरु यति जटिल मानिन्छ की कहिले काहिँ तपाइँले गरिरहनु भएको काम हेरेर तपाइले के गर्नु भयो र के गरीरहनु भएको छ उनीहरु केहि पनि बुझ्न सक्दैनन । यो मैले धेरै जसो ग्राहकहरुमा भेटेको छु । मात्र उनीहरु आउटपुट सँग सरोकार राख्छन । त्यस्तो अवस्थामा कुनै पनि व्यक्तिले उनीहरुलाई ठग्ने सम्बाभना बढी नै हुन्छ, र त्यस कुरामा भने उनीहरु सधै सचेत रहन्छन । उनीहरुलाई कम्प्युटर सम्बन्धि ज्ञान छैन भन्दैमा बिजनेशको पनि आइडिया छैन भनेर भन्नु मिल्दैन । त्यसैले उनीहरु राम्रो सँग चिनेको र बुझेको मान्छेलाई मात्र काम गराउन चाहान्छन् । मानौ की तपाइले एउटा ट्रावल एजेन्सीको टूर बुकिंग सिस्टम बनाउनु भयो, त्यो ग्राहक कसरि बिश्वस्त हुन सक्छ की तपाइले बनाएको सिस्टममा कुनै लुकी-चोरी काम गरिएको छैन । लुकी-चोरी भन्नाले उस्कोमा आउने सबै बुकिंगहरु सहि तरिकाले तपाइँले उसैलाई नै पठाउनु भएको छ की छैन? कतै तपाइँले ति बुकिंग भएका टूरहरु अर्को प्रतिस्प्रधी ट्रावल एजेन्सीलाई पो बेचिरहनु भएको छ की?
त्यसैले फ्रील्यान्सिंग गर्ने व्यक्तिले आफ्नो विश्वसनीयतालाई बढाउनु अत्यन्तै आबश्यक देखिन्छ । अब कुरा आउछ उनीहरु कसलाई भरपर्दो मान्छन त? यदि तपाइँ यहि विधामा नै धेरै बर्ष देखि काम गरिरहनु भएको छ र कम्प्युटर सम्बन्धि नै अध्यन गर्नु भएको छ भने केहि हद सम्म तपाईलाई काम गर्नको लागि सहज हुन सक्दछ । तपाइँको अनुभव र अध्यन किन महत्वपुर्ण हुन्छ  भने आजकल छिट्टो पैसा कमाउने होडमा धेरै व्यक्तिहरु यसमा बिना अध्यन र बिना मेहनत लागि परेका छन् । सुचना प्रविधि यस्तो विधा हो, जसमा ठुला-ठुला गफ दिदैमा केहि हुने वाला छैन, यो पूर्णतया परिणाममा केन्द्रित हुन्छ । यदि तपाइले त्यो काम गर्न सक्नु भयो भने तपाइँ बोलिरहनु आबश्यक नै पर्दैन्, अरुले आफै बुझ्छन । यी बिश्वास र सीपका कुराहरु बिस्तारै र लामो समयको मेहनत पश्चात मात्र प्राप्त हुने उपलब्धिहरु हुन्, जसको लागि मेहनत र लगावको मात्र आवश्यक हुन्छ ।
यदि तपाइ साच्ची नै वेब फ्रील्यान्सिन्गमा लाग्न चाहानुहुन्छ भने सर्वप्रथम माथि उल्लेखित केहि टुलहरुको जानकारी लिनु आबश्यक हुन्छ । असम्भव भन्ने कुरा केहि पनि छैन, तपाइले निरन्तर मेहनत गर्दै जानु भयो भने एक दिन अबश्य पनि यस बिधामा सफल बन्न सक्नु हुने छ । तपाइले यी सबै कुराहरु जान्दैमा पनि काम पाउनुहुन्छ भन्ने छैन, तपाइँले जान्नु हुन्छ भन्ने कुरा सम्बन्धित व्यक्तिलाई थाहा हुनु आबश्यक हुन्छ । त्यसको लागि तपाइले आफ्नो सम्बन्धलाई बढाउनु पर्ने हुन्छ र  आफ्नो सिपको मार्केटिंग गर्नु पर्ने हुन्छ । आउने लेखहरुमा म कसरि आफ्नो सेवाको मार्केटिंग गर्ने र त्यसबाट घरमै बसी बसी कसरि फ्रील्यान्सिंगहरु प्रोजेक्ट पाउने भन्ने बिषयमा केहि आफुले जानेका कुराहरु साटासाट गर्ने नै छु । यदी तपाईलाई लागेका केहि कुराहरु सोध्न चाहानुहुन्छ भने कमेन्ट बक्स तपाइहरुको लागि सदा खुल्ला नै छ र त्यहाँ तपाइँका केहि सुझाब सल्लाह छन् भने पनि अबश्य लेख्नु होला  ।

के हो वेब फ्रील्यान्सिंग?


© निर्मल ज्ञवाली

यदि तपाइँ कुनै कम्पनिमा जागिर गरिरहनु भएको छ र दिनहुँ ९ देखि ५ बजेसम्म अरुको अधिनमा बसेर काम गर्नु पर्दछ भने पक्कै पनि दिक्क मानेर सोच्नुहुन्छ होला कति गर्नु यो अर्काको जागिर?  म अब स्वतन्त्र भएर आफ्नै लागि केहि काम गर्न चाहन्छु । यदि यस्तो मानसिकता बनाउनु भएको छ भने फ्रील्यान्सिंग तपाइँको लागि एक उपयुक्त मार्ग बन्न पनि सक्छ । आजकल तपाइँले पनि पक्कै सुन्नु भएको होला  फ्रील्यान्स फोटोग्राफर, फ्रील्यान्स पत्रकार, फ्रील्यान्स संगीतकार, फ्रील्यान्स वेब डिजाइनर आदि इत्यादी, धेरै बिधाहरुमामा प्रख्यात बन्दै गएको छ यो फ्रील्यान्सिंग ।
अहिले तपाइँहरुको मनमा धेरै प्रश्नहरु खेलिरहेको होला, बास्तवमा के हो यो फ्रील्यान्सिंग ? कसरि गरिन्छ यो फ्रील्यान्सिंग ? यसलाई साधारण भाषामा भन्नु पर्दा फ्रील्यान्सिंग भन्नाले यस्तो कामलाई जनाउछ, जुन एउटा व्यवसायिक व्यक्तिले अरु कसैको अधिनमा नरही स्वतन्त्र रुपमा गर्ने गर्दछ । जुन काम अरु कुनै कम्पनि, संघ-संस्थासँग आबद्द नभई एक्लै गर्ने गरिन्छ र एउटै कम्पनीको लागि मात्र नभएर धेरै कम्पनीहरुकोलागि पनि गर्न सकिन्छ । एउटा फ्रील्यान्सरले पार्ट टाइम वा फुल टाइमको रुपमा पनि काम गर्न सक्दछ वा कुनै कम्पनीले दिएको काम नसकिदा सम्म आफ्नै तरिकाले गर्न सक्दछ ।
कहिँ-कहिँ फ्रील्यान्सिंग भन्नाले फ्रीमा काम गर्नु हो भनेर  यसको गलत अर्थ लगाएको पनि पाइन्छ । त्यस्तो भने पक्कै होइन, फ्रील्यान्सरहरुले कामको प्रकृति, आफुसँग भएको सिप र त्यस कामको बजार भाउको आधारमा आफ्नो शुल्क निर्धारण गर्ने गर्दछन । जुन कुनै एउटा व्यवसायिक कम्पनिले लगाउने शुल्क भन्दा कम हुने गर्दछ । जसको कारणले गर्दा पनि धेरै संघ-संस्थाहरु फ्रील्यान्सरबाट नै काम गराउन् चाहान्छन ।
फ्रील्यान्सिंगलाई एक्लै काम शुरु गर्नका लागि सबैभन्दा सजिलो, छिटो र कम लगानीमा गर्न सकिने एक प्रकारको व्यवसाय पनि भन्ने गरिन्छ । आफ्नो सुहाउदो समय अनुसार काम गर्न सकिने, अरु कुनै हाकिम वा मेनेजरहरुको अधिनमा नरही आफ्नो हाकिम आफै भएर काम गर्न पाइने र घरमै बसेर पनि काम गर्न सकिने भएकोले पनि होला आजकल धेरै मान्छेहरु फ्रील्यान्सिंग तर्फ अघि बढेको देखिन्छ ।
के हो फ्रील्यान्सिंग? तपाइँ सँग सिप छ र काम गर्ने जोश, जागर र लगाव छ भने तपाइँ पनि एउटा सफल फ्रील्यान्सर बन्न सक्नुहुन्छ । तर तपाइँ सँग राम्रो सिपको बिकाश भइसकेको छैन, अनुभव बटुल्दै हुनुहुन्छ भने यहाँ आफुसँग भएको जागिर छोडेर फ्रील्यान्सिंग तर्फ लाग्नुस् भन्ने सल्लाह दिन खोजिएको भने पक्कै होइन । शुरु-शुरुमा तपाइले पार्ट टाइम फ्रील्यान्सरको रुपमा पनि शुरु गर्न सक्नुहुनेछ जस्ले तपाइँलाई फ्रील्यान्सिंगको अनुभव बटुल्न सहयोग गर्ने छ । र जागिरको साथ-साथै थप पैसा कमाउन र आफ्नो पेशामा अझ बढी अनुभवी बन्न सहयोग गर्ने छ । जस्ले तपाइँलाई आफ्नो पेशामा एक सक्षम व्यक्तिको रुपमा उभिनको लागि पनि सहयोग मिल्दछ ।
अरु पेशाहरुमा भन्दापनि बिशेष गरेर सुचना प्रविधिसँग सम्बन्धित वेब, ग्राफिक, सफ्टवेयर बिधाहरुमा यो अत्यन्तै बढ्दै गरेको पाइन्छ । संसारको जुनसुकै कुनामा बसेर पनि गर्न सकिने काम भएकोले होला आजकल वेब डिजाइन/डेभलपमेन्ट, ग्राफिक डिजाइनहरुमा फ्रील्यान्सिंग अत्यन्तै चर्चित हुदै गएको छ । र हामी जस्तो तेश्रो बिश्वका मुलुकहरुका लागि त यो झनै प्रभावकारी देखिएको छ । आजकल धेरै नेपाली दाजुभाईहरुले यसलाई नै मूल आम्दानिको श्रोत बनाउने गरेको पनि पाइएको छ । जस्ले गर्दा यो घरमै बसी-बसी बिदेशी रकम भित्र्याउन सकिने दरिलो माध्यम बन्दै गएको छ ।
यदि तपाइँ पनि फ्रील्यान्सिंग गर्ने सोंच बनाउनु भएको छ भने यो शुरु गर्नका लागि तपाइँले अनलाइनमा उपलब्ध विभिन्न साइटहरुमा रजिस्टर पनि गर्न सक्नुहुन्छ । गुरु डट कम, इल्यांसर डट कम, ओडेस्क डट कम, फ्रील्यान्स डट कम,  गेट अ फ्रील्यान्सर डट कम जस्ता विभिन्न साइटहरुले तपाइँलाई काम खोज्नका लागि सहयोग गर्नेछन्  । जँहा तपाइले आफ्नो नाम निशुल्क दर्ता गर्न सक्नुहुने छ र आफुले गरेका कामहरु र आफ्नो अनुभवलाई राख्न सक्नुहुन्छ, जस्ले गर्दा तपाईले अरु कम्पनीहरुको बिश्वास जित्न र काम पाउन् सजिलो हुनेछ । फ्रील्यान्सिंगमा कम्पनिहरुको बिश्वास जित्नु र आफ्नो सेवाको प्रबर्दन गर्नु अत्यन्तै महत्वपूर्ण देखिन्छ ।
यदि तपाइँ पनि कुनै पेशामा सक्षम हुनुहुन्छ, काम गर्नको लागि अतिरिक्क्त समय छ र आफ्नो केहि आम्दानिको श्रोत बढोस भन्ने पनि चाहनुन्छ भने त्यस्को दरिलो माध्यम बन्न सक्दछ, फ्रील्यान्सिंग ।
 
Copyright © 2014 हाम्रो पिपलबोट (Hamro Pipalbot).......... DESIGNED BY :- नविन शर्मा मुस्कान.